Ανεπιθύμητες ενέργειες - παρενέργειες της χημειοθεραπείας

 


 

Σε αυτή τη σελίδα:

 

Τι προκαλεί τις ανεπιθύμητες ενέργειες;

Πόσο διαρκούν;

Αντιμετωπίστε τους φόβους σας

Σύντομες διατροφικές συμβουλές για την αντιμετώπιση των παρενεργειών 

 

 

Αφού ο ογκολόγος σας ανακοινώσει ότι πρέπει να υποβληθείτε σε χημειοθεραπεία είναι αναμενόμενο να έχετε πολλές απορίες. Οι περισσότεροι, ανησυχούν για το εάν θα παρουσιάσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, ποιες θα είναι αυτές και από τη στιγμή που θα εμφανιστούν, θέλουν να γνωρίζουν πώς θα τις αντιμετωπίσουν.

Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι δε θα εμφανίσουν όλοι οι ασθενείς όλες τις παρενέργειες ενός φαρμάκου, αντιθέτως οι περισσότεροι θα εμφανίσουν ελάχιστες έως καμία. Αν και οι παρενέργειες που αναφέρονται στα ενημερωτικά φυλλάδια των φαρμάκων είναι πολλές και σοβαρές, οι ογκολόγοι γνωρίζουν ποιες από αυτές είναι πιθανό να παρουσιαστούν, σε ποια συχνότητα, με ποια ένταση και ποιες όχι, αν και κανένας δεν είναι σε θέση να τις προβλέψει με μεγάλη ακρίβεια.

Το εάν και σε πιο βαθμό θα εμφανιστεί μια συγκεκριμένη παρενέργεια, εξαρτάται από το είδος της χημειοθεραπείας, τη συνολική δόση των φαρμάκων που θα χορηγηθούν και τη γενική κατάσταση της υγείας σας. Εσείς, μην ξεχνάτε να ρωτάτε πάντα τον ογκολόγο σας ποιές είναι οι αναμενόμενες παρενέργειες, τη διάρκεια τους, την αναμενόμενη βαρύτητα τους, το πώς θα τις αντιμετωπίσετε και το πότε θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια.

 

Τι προκαλεί τις ανεπιθύμητες ενέργειες;

Καθώς τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται, διαιρούνται και πολλαπλασιάζονται ταχύτατα, τα αντικαρκινικά φάρμακα λειτουργούν στοχεύοντας τα ταχέως αναπτυσσόμενα
κύτταρα. Παράλληλα όμως, υπάρχουν και φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού με ανάλογη συμπεριφορά. Άρα τα αντικαρκινικά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν και αυτά.

Τα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα φυσιολογικά κύτταρα που συνήθως βλάπτονται είναι τα κύτταρα του αίματος, που σχηματίζονται στο μυελό των οστών, τα κύτταρα του πεπτικού συστήματος, του αναπαραγωγικού συστήματος και του θυλάκου της τρίχας. Έτσι οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν την αιματολογική τοξικότητα (αναιμία, λευκοπενία, θρομβοπενία), την αλωπεκία, την καταβολή, τη ναυτία με ή χωρίς εμέτους, τη διάρροια και τη δυσκοιλιότητα.

Τα αντινεοπλασματικά φάρμακα μπορούν όμως να επηρεάσουν τα κύτταρα και άλλων οργάνων, αν και με μικρότερη συχνότητα, όπως τα κύτταρα της καρδιάς, των νεφρών, της κύστης, των πνευμόνων και του νευρικού συστήματος δημιουργόντας σπανίως και σοβαρότερες παρενέργειες.

 

Πόσο διαρκούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες;

Τα περισσότερα φυσιολογικά κύτταρα ανανήπτουν γρήγορα μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας, με αποτέλεσμα οι παρενέργειες να υποχωρούν προοδευτικά, καθώς τα κύτταρα επανέρχονται στη φυσιολογική τους κατάσταση.


Ο χρόνος που χρειάζεται για να ξεπεραστούν οι παρενέργειες είναι διαφορετικός ανάλογα με το είδος και τη δόση του φαρμάκου που χρησιμοποιείται, τη γενική κατάσταση της υγείας σας και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ορισμένες από τις παρενέργειες υποχωρούν γρήγορα ενώ άλλες μπορεί να χρειαστούν και μήνες μέχρι να υποχωρήσουν εντελώς. Σπάνια κάποιες μπορεί να παραμείνουν για πάντα. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι οι περισσότεροι ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία δεν θα παρουσιάσουν μακροχρόνια προβλήματα λόγω της χημειοθεραπείας. Είναι επίσης βασικό το γεγονός ότι η ιατρική έχει κάνει εξαιρετικές προόδους στο θέμα της πρόβλεψης και αντιμετώπισης των παρενεργειών της χημειοθεραπείας.

Οι ασθενείς και οι οικείοι τους συχνά αποθαρρύνονται, απογοητεύονται και δυσανασχετούν τόσο με τις ανεπιθύμητες ενέργειες όσο και με την διάρκεια της χημειοθεραπείας (συνήθως αρκετούς μήνες). Εάν συμβεί αυτό συζητήστε με τον ογκολόγο σας καθώς ίσως να υπάρχει η δυνατότητα κάποιας αλλαγής στη θεραπεία ή στο πρόγραμμά που ακολουθείται. Ο ογκολόγος σας μπορεί επίσης να σας συνταγογραφήσει αποτελεσματικά φάρμακα για την αντιμετώπιση των παρενεργειών και να σας δώσει πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης τους.

Πρέπει πάντα να ζυγίζουμε προσεκτικά τα υπέρ και κατά από τη χορήγηση της χημειοθεραπείας με ιδιαίτερη προσοχή στην επίδραση της στην ποιότητα της ζωής του ασθενούς.

Όταν ο ογκολόγος αποφασίζει την έναρξη, το είδος, τη διάρκεια ή τη διακοπή μιας θεραπείας πρέπει πάντα να έχει τη σύμφωνη γνώμη του/της ασθενούς.

Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα παρουσιάζουν πολλές κοινές μεταξύ τους παρενέργειες αλλά και άλλες οι οποίες πιθανόν να χαρακτηρίζουν την τοξικότητα του κάθε φαρμάκου και να είναι μοναδικές.

Στην ιστοσελίδα αυτή θα σας παρουσιάσουμε τα σημαντικότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη χημειοθεραπεία, με την φαρμακευτική και την εμπορική ονομασία του, τις ενδείξεις, τις παρενέργειες, τον τρόπο αντιμετώπισής τους αλλά και πρακτικές συμβουλές που μπορείτε να ακολουθήσετε προκειμένου να αποφύγετε ή τουλάχιστον να μειώσετε την ένταση των παρενεργειών αυτών.

Θα σας παρουσιάσουμε επίσης τις συχνότερες παρενέργειες με ορισμένα ‘μυστικά’ για τη καλύτερη αντιμετώπιση τους.


 

Αντιμέτωποι με το φόβο των ανεπιθύμητων ενεργειών της χημειοθεραπείας. 

Είναι φυσιολογικό εάν υπάρχει φόβος και ανησυχία στη σκέψη υποβολής σε χημειοθεραπεία. 

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε αυτά τα συναισθήματα, να προσδιορίσετε τις αιτίες, και να μοιραστείτε τις ανησυχίες σας με τους δικούς σας ανθρώπους και τον ογκολόγο σας. Ο ιατρός σίγουρα θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τόσο τη πιθανότητα εμφάνισης των παρενεργειών όσο και τις επιλογές που έχετε για την έγκαιρη, σωστή και αποτελεσματική τους διαχείριση.

 

            Μην αρνηθείτε τη χορήγηση της χημειοθεραπείας πριν να είστε σίγουροι ότι είστε πλήρως ενημερωμένοι.

 

Δεν είναι σπάνιο, ορισμένοι καρκινοπαθείς, να αρνούνται τη θεραπεία απλά και μόνο με το φόβο των παρενεργειών.

 

                                                       Μην φοβάστε να κάνετε ερωτήσεις στον ογκολόγο σας.

  

Συχνές ανησυχίες 

Οι φόβοι σας για τις παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Τον πόνο, τη ναυτία, τον έμετο, την κόπωση ή

  • Το να χάσετε την ικανότητα να κάνετε τις τακτικές, καθημερινές σας δραστηριότητες, όπως το επάγγελμά σας ή τις οικιακές εργασίες, τις κοινωνικές υποχρεώσεις, τη φροντίδα των παιδιών κ.ά. ή

  • Το να βιώσετε αλλαγές στην εμφάνιση σας, όπως την απώλεια μαλλιών ή ουλές και

  • Το «άγνωστο» μέλλον 

Αντιμετωπίστε τους φόβους σας 

Οι ακόλουθες συστάσεις μπορούν να σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε το φόβο των παρενεργειών:

  • Θυμηθείτε ότι ο μακροπρόθεσμος στόχος της θεραπείας είναι η ίαση, η παράταση του χρόνου ζωής και η βελτίωση της ποιότητας της.

  • Πρέπει να γνωρίζετε ότι πολλές νέες θεραπείες για τον καρκίνο που χορηγούνται σήμερα προκαλούν λιγότερο έντονες και μικρότερης διάρκειας παρενέργειες απ’ ότι οι παλαιότερες θεραπείες,

  • Υπάρχουν πολλά και πολύ αποτελεσματικά φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν στη πρόληψη και τη διαχείριση των διαφόρων παρενεργειών και οι περισσότερες παρενέργειες μπορούν να προβλεφθούν και με τη κατάλληλη θεραπεία πριν από την έναρξη της χημειοθεραπείας, να αποφευχθούν.

  • Οι περισσότερες παρενέργειες υποχωρούν αμέσως με την ολοκλήρωση της θεραπείας.

  • Κάνετε συνεχώς ερωτήσεις στον ογκολόγο σας μέχρι να μην έχετε πλέον τη παραμικρή αμφιβολία, απορία ή ανησυχία. Πηγαίνοντας στο ραντεβού με τον ογκολόγο σας φροντίστε να έχετε καταγράψει όλες τις απορίες ή τις ανησυχίες σας ώστε να μην ξεχάσετε να ρωτήσετε κάτι. Έχετε μαζί σας στο ραντεβού ένα συγγενή ή φίλο ώστε να μπορείτε να διασταυρώσετε αυτά που ειπώθηκαν αλλά και να θυμηθείτε ευκολότερα αυτά που σας συνέστησε ο ογκολόγος σας. Σημειώστε τις απαντήσεις που σας έδωσε ο ιατρός σας.

  • Είναι βέβαιο ότι θα δημιουργούνται συνεχώς νέες απορίες σχετικά με τη θεραπεία και τις πιθανές παρενέργειες. Γι αυτό το λόγο πρέπει να παραμείνεται σε συνεχή επαφή με τον ογκολόγο σας.

  • Ζητήστε από τον ογκολόγο σας πληροφορίες για το τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που χρειαστείτε ιατρική βοήθεια κατά τη διάρκεια νυχτερινών ωρών καθώς και μια λίστα συμπτωμάτων που απαιτούν άμεση φροντίδα.

  • Να έχετε ενεργή συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων που αφορούν την επιλογή και τον τρόπο χορήγησης της θεραπεία σας. Αυτό θα σας δώσει την αίσθηση ότι έχετε εσείς τον έλεγχο και θα σας βοηθήσει να μειώσετε άγχος.

  • Συζητήστε με την οικογένεια σας και τους αγαπημένους σας σχετικά με τις προσδοκίες και τις ανησυχίες σας. Η βοήθεια και η υποστήριξη της οικογένειας και των φίλων θα ελαφρύνει το ψυχολογικό βάρος και την ανησυχία σας ότι μπορεί να μην είστε σε θέση να φέρετε εις πέρας τις οικογενειακές ή επαγγελματικές σας υποχρεώσεις.

  • Συμμετέχετε σε συλλόγους καρκινοπαθών. Με τον τρόπο αυτό θα είστε σε επικοινωνία με ανθρώπους που έχουν πρόσφατα περάσει από τις ίδιες θεραπείες και συζητήστε μαζί τους, τις δικιές τους εμπειρίες έτσι ώστε να γνωρίζετε τι θα αντιμετωπίσετε. Πρέπει βέβαια να θυμάστε ότι δεν παρουσιάζουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες παρενέργειες και δεν βιώνουν όλοι τις παρενέργειες αυτές με τον ίδιο τρόπο, ακόμα και αν λάβουν ακριβώς την ίδια θεραπεία. Η επικοινωνία με άλλους καρκινοπαθείς σας βοηθά να κατανοήσετε ότι δεν είστε μόνοι. 

  • Συζητήστε με τον εργοδότη σας, έτσι ώστε αυτός ή αυτή να γνωρίζει τις ανάγκες σας. Μπορούν και πρέπει να γίνουν κάποιες προσαρμογές στο πρόγραμμα σας ενώ υποβάλλεστε σε θεραπεία. Να θυμάστε πάντα ότι είστε προστατευμένοι από το νόμο σε αυτές τις περιπτώσεις.

  • Μείνετε επικεντρωμένοι στο παρόν. Το να ανησυχείτε για πράγματα που μπορεί να συμβούν ή να μην συμβούν στο μέλλον δεν βοηθά.

  • Κρατήστε ένα ημερολόγιο, στο οποίο θα καταγράφετε τα συναισθήματά σας και τις εμπειρίες που βιώνετε.

  • Δοκιμάστε τεχνικές χαλάρωσης καθώς όταν είστε λιγότερο αγχωμένοι, μπορείτε να επικεντρωθείτε αποτελεσματικότερα στα προβλήματά σας και στην επίλυσή τους αλλά και στη λήψη ορθών αποφάσεων.

  • Δώστε στον εαυτό σας χρόνο μέχρι να συνηθίσετε τη νέα πραγματικότητα στη ζωή σας και τη νέα σας εικόνα, ανεξάρτητα από το εάν οι αλλαγές στη φυσική σας εμφάνιση θα είναι βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες. 


Σύντομες διατροφικές συμβουλές για την αντιμετώπιση των παρενεργειών


Αναλυτικότερα η διατροφή που πρέπει να ακολουθείτε όταν παρουσιάζετε ανεπιθύμητες ενέργειες της χημειοθεραπείας αναφέρεται σε κάθε παρενέργεια ξεχωριστά. 


Ανορεξία - Απώλεια βάρους

* Κατανάλωση συχνών και μικρών γευμάτων.

* Αύξηση της κατανάλωσης πρωτεϊνούχων τροφών (κρέας, πουλερικά, ψάρια, γαλακτοκομικά, αυγά).

* Προτείνεται η κατανάλωση μικρών γευμάτων, τύπου σνακ, τα οποία καταναλώνονται εύκολα ενδιάμεσα στα κύρια γεύματα. Κράκερ με τυρί, κέικ, παγωτό, κρέμα και ξηροί καρποί αποτελούν μερικές καλές επιλογές.

* Προτείνονται, εάν είναι πιο ανεκτά, τρόφιμα σε υγρή μορφή, όπως χυμοί, σούπες, γαλακτοκομικά κ.ά.

* Κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας τροφίμων και ροφημάτων στο πρωινό γεύμα.

* Κατά τη διάρκεια των γευμάτων προτείνεται να καταναλώνονται μόνο λίγες και μικρές γουλιές από υγρά.


Αναιμία

* Αύξηση της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε σίδηρο. Τέτοια τρόφιμα είναι: κρέας, πουλερικά, συκώτι, ζαμπόν, μύδια, στρείδια, γαρίδες, τόνος, φακές, φασόλια, σπανάκι, αρακάς, μπρόκολο, αυγά, δημητριακά.

* Για καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου, προτείνεται η κατανάλωση στο ίδιο γεύμα με τις προαναφερόμενες τροφές, τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη C, όπως πορτοκάλι, γκρέιπ-φρουτ, πεπόνι, φράουλες, μανταρίνι, ακτινίδιο, ντομάτα, λάχανο, κουνουπίδι, σπανάκι, μπρόκολο, πιπεριές, λαχανάκια Βρυξελλών, λεμόνι.

* Αποφυγή κατανάλωσης στο ίδιο γεύμα τροφών πλούσιων σε σίδηρο και γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως γάλα, γιαούρτι και τυρί.

* Αποφυγή κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε φυτικά οξέα, όπως το σιτάρι, τα όσπρια και το ρύζι.

* Αποφυγή κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε φαινόλες, όπως τσάι, καφές, κακάο.

 

Ναυτία

* Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων.

* Αποφυγή κατανάλωσης υγρών κατά τη διάρκεια των γευμάτων.

* Αποφυγή κατανάλωσης ζεστών τροφών ή υγρών. Προτίμηση σε κρύα ή σε θερμοκρασία δωματίου.

* Προτείνονται: τοστ, κράκερ, φρυγανιές, γιαούρτι, κρέμα, κρύα δημητριακά, βραστές πατάτες, ρύζι, φιδές, κοτόπουλο βραστό ή ψητό, κομπόστες, ζελέ.

* Χαλάρωση των ρούχων. Αναπνοές σε καθαρό αέρα.

* Εάν είναι ανεκτό, μασήστε πάγο.

* Αποφυγή κατανάλωσης τροφής για τουλάχιστον 1-2 ώρες πριν από τη χημειοθεραπεία.


Έμετος

* Αποφυγή κατανάλωσης τροφών ή υγρών μέχρι τον πλήρη έλεγχο του αισθήματος της έμεσης.

* Όταν το αίσθημα αυτό ελεγχθεί, δοκιμή μικρών ποσοτήτων "καθαρών" υγρών, όπως νερό ή ζωμός. Αρχικά δοκιμή με 1 κουταλάκι του γλυκού κάθε 10 λεπτά της ώρας, σταδιακή αύξηση της ποσότητας σε 1 κουταλιά της σούπας, 2 κουταλιές της σούπας κοκ.

* Όταν το αίσθημα ελεγχθεί πλήρως, δοκιμή κατανάλωσης αρχικά πλήρους υδρικής δίαιτας (μόνο υγρά) και εν συνεχεία μαλακές τροφές (πχ βραστό κοτόπουλο).


Στοματίτιδα

* Κατανάλωση τροφών που δεν ερεθίζουν και δεν τραυματίζουν κατά τη μάσηση και κατάποση.

* Αποφυγή τροφίμων ή ποτών, όπως: πορτοκάλι, γκρέιπφρουτ, λεμόνι, μανταρίνι, ντομάτα, αλμυρά - πικάντικα, ωμά φρούτα ή λαχανικά, φρυγανιές, κράκερ, κριτσίνια, παξιμάδι, ξηροί καρποί, τσιπς.

* Αποφυγή της χρήσης στοματικών διαλυμάτων που περιέχουν αλκοόλ.

* Πριν από την κατανάλωση οποιασδήποτε τροφής, προτείνεται η κοπή της σε μικρά κομμάτια ή η άλεσή της.

* Προτείνεται η κατανάλωση των υγρών με καλαμάκι.

* Προτείνεται η κατανάλωση ζεστού ζωμού κρέατος, για να απαλύνεται ο πόνος.

* Συχνό ξέπλυμα του στόματος με νερό. Προτείνεται εναλλακτικά το ξέπλυμα με διάλυμα σόδας (1-2 κουταλάκια του γλυκού μαγειρική σόδα διαλυμένα σε 1/4 του λίτρου νερό).


Ξηροστομία

* Συνιστάται να καταναλώνονται συχνά μικρές γουλιές νερού (και κατά τη διάρκεια των γευμάτων).

* Δοκιμή πολύ γλυκών ή ξινών τροφίμων - ποτών, όπως λεμονάδα ή πορτοκαλάδα.

* Προτείνεται η χρήση στα γεύματα σάλτσας, νερού ή ελαίων.

* Συνιστάται να καταναλώνονται καραμέλες ή τσίκλες.

* Χρήση μαλακτικής κρέμας χειλιών.

* Σχολαστική στοματική υγιεινή, τουλάχιστον τέσσερις φορές την ημέρα.


Αλλαγή των αισθήσεων της γεύσης και της όσφρησης

* Εάν το κρέας, όπως το μοσχάρι ή το χοιρινό, θεωρείτε ότι έχει περίεργη γεύση ή μυρωδιά, προτείνεται η κατανάλωση εναλλακτικών πηγών πρωτεΐνης (ψάρι, κοτόπουλο, γαλοπούλα, αυγά, γαλακτοκομικά).

* Χρήση μυρωδικών, όπως βασιλικός, ρίγανη ή μαϊντανός.

* Μαρινάρισμα των πουλερικών και των ψαριών με χυμούς φρούτων ή κρασί.

* Εάν οι μυρωδιές είναι ενοχλητικές, προτείνεται το σερβίρισμα των γευμάτων σε θερμοκρασία δωματίου και η συνεχής χρήση του απορροφητήρα κατά το μαγείρεμα.

* Χρήση πλαστικών ή γυάλινων σκευών.

* Χρήση στοματικού διαλύματος. Σχολαστική φροντίδα της στοματικής υγιεινής.


Δυσκοιλιότητα

* Αύξηση της κατανάλωσης υγρών, σε τουλάχιστον οκτώ ποτήρια την ημέρα.

* Κατανάλωση ζεστού ροφήματος μία έως μισή ώρα πριν από τη συνήθη ώρα της κένωσης.

* Αύξηση της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε φυτικές ίνες, σταδιακά και καταμερισμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Προτείνονται φρούτα, λαχανικά, όσπρια, αρτοσκευάσματα ολικής αλέσεως, σικάλεως και πολύσπορα, δημητριακά, ρύζι αναποφλοίωτο, ξηροί καρποί, αποξηραμένα φρούτα.

* Αύξηση της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας.


Διάρροια

_ Να πίνετε τουλάχιστον οκτώ ποτήρια υγρών κάθε ημέρα. Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας υγρών είναι ιδιαιτέρως σημαντική όσο έχετε διάρροια προκειμένου να αποφύγετε την αφυδάτωση.

_ Συνιστάται η κατανάλωση νερού, αραιωμένων χυμών, ζωμού, καφέ ή τσαγιού χωρίς καφεΐνη ή τεΐνη. Οι μεγάλες ποσότητες καφέ ή τσαγιού δεν προσμετρώνται στην ημερήσια κατανάλωση υγρών· η καφεΐνη/τεΐνη είναι διουρητική και αυξάνει την αποβολή υγρών από τον οργανισμό.

_ Τα υγρά σε θερμοκρασία περιβάλλοντος γίνονται ευκολότερα ανεκτά από τα πολύ ζεστά ή πολύ κρύα υγρά.

_ Τρώτε μικρές ποσότητες τροφής τακτικά αντί για τρία μεγάλα γεύματα την ημέρα.

_ Ζητήστε από τον γιατρό να σας συνταγογραφήσει φάρμακα κατά της διάρροιας.

 

Να προτιμάτε

Ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να ανακουφιστούν με την κατανάλωση των παρακάτω τροφών:

_ τροφές με χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες όπως λευκό ρύζι, μακαρόνια, λευκό ψωμί και πουρές

_ βρασμένα ή πολτοποιημένα λαχανικά

_ μαλακά φρούτα χωρίς φλούδα όπως μπανάνες και κομπόστες φρούτων

_ γαλοπούλα ή κοτόπουλο χωρίς πέτσα, άπαχο μοσχαρίσιο κιμά, ψάρι και σφιχτοβρασμένα αυγά

 

Να αποφεύγετε

Οι ακόλουθες τροφές μπορεί να επιδεινώσουν τη διάρροια:

_ τροφές και ποτά που προκαλούν αέρια όπως φασόλια, κρεμμύδια, αεριούχα αναψυκτικά και τσίχλες

_ τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες όπως μπρόκολο, καλαμπόκι, λάχανο, αρακάς και κουνουπίδι

_ γάλα και ορισμένα γαλακτοκομικά εκτός από το γιαούρτι που γενικά είναι καλά ανεκτό

_ ωμά λαχανικά και φρούτα, ξηρούς καρπούς

_ λιπαρά, τηγανητά, πολύ γλυκά ή πολύ πικάντικα φαγητά

_ αλκοολούχα ποτά και ροφήματα με καφεΐνη

_ ζαχαρωτά και τσίχλες χωρίς ζάχαρη που περιέχουν σορβιτόλη (υποκατάστατο ζάχαρης με ήπια υπακτική δράση)

 

Εύκολος (πρόωρος) κορεσμός

* Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων.

* Περιορισμός της κατανάλωσης υγρών κατά τη διάρκεια των γευμάτων.

* Περιορισμός τηγανητών και λιπαρών τροφών.


Δυσφαγία (δυσκολία στη κατάποση)

* Κατανάλωση μαλακών τροφών.

* Κατανάλωση γευμάτων σε καθιστή θέση.

* Χρήση σάλτσας ή ελαίου με τα γεύματα.

* Αποφυγή αλατισμένων, πικάντικων, σκληρών τροφών.

* Αποφυγή ψωμιού.

* Πριν από την κατανάλωση οποιασδήποτε τροφής, προτείνεται η κοπή της σε μικρά κομμάτια ή η άλεσή της.

* Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων.

* Καλή μάσηση πριν από τη κατάποση.