Η επίτευξη μιας αποτελεσματικής αντιμετώπισης του καρκίνου του παγκρέατος παραμένει μια σημαντική θεραπευτική πρόκληση, παρά την συνεχόμενη ιατρική πρόοδο στην συνολική διαχείριση των νεοπλασμάτων. Οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε πολλά υποσχόμενες νέες θεραπευτικές στρατηγικές, οι οποίες περιλαμβάνουν τη χορήγηση ιδιαίτερα αποτελεσματικών χημειοθεραπευτικών σχημάτων, την προσθήκη της στοχευμένης θεραπείας και της ανοσοθεραπείας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και τον πολλά υποσχόμενο συνδυασμό συστηματικής θεραπείας και τοπικών θεραπειών, κυρίως στην αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του παγκρέατος.
.
Ο καρκίνος παγκρέατος είναι από τις σοβαρότερες μορφές καρκίνου στον άνθρωπο. Είναι μια ασθένεια στην οποία καρκινικά κύτταρα δημιουργούνται από τα φυσιολογικά κύτταρα του παγκρέατος συνήθως μέσω μιας αλλαγής (βλάβης) στον γενετικό υλικό του κυττάρου. Αυτές οι βλάβες μπορεί να εμφανιστούν
.
Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος στο πάγκρεας;
.
Παρά το γεγονός ότι για τους περισσότερους ασθενείς, τα αίτια ανάπτυξης του καρκίνου του παγκρέατος παραμένουν άγνωστα και οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του παγκρέατος (90%) θεωρούνται ότι δεν σχετίζονται με κάποιο παράγοντα κινδύνου, κάποιοι παράγοντες κινδύνου έχουν αναγνωριστεί:
.
Οι ογκολόγοι συχνά αποκαλούν τον καρκίνο του παγκρέατος «μια σιωπηλή νόσο», διότι δεν υπάρχουν συνήθως εμφανή σημεία και συμπτώματα όταν η νόσος βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Έτσι, δυστυχώς, η πρόωρη διάγνωση του παγκρεατικού καρκίνου είναι δύσκολη και ασυνήθης και το 80% των παγκρεατικών καρκίνων διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο.
Σε πιο προχωρημένο στάδιο μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα όπως:
.
Συνήθως, η διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος γίνεται είτε τυχαία, για παράδειγμα με μια αξονική τομογραφία κοιλιά η οποία πραγματοποιείται για κάποιον άλλο λόγο είτε μέσω εμφάνισης συμπτωμάτων (οι πρώτες ενδείξεις καρκίνου του παγκρέατος αφορούν συνήθως την εμφάνιση ενός επίμονου πόνου, δυσπεπτικών ενοχλημάτων ή ίκτερου, συμπτώματα τα οποία θα μας οδηγήσουν σε μια διερεύνηση με απεικονιστικές εξετάσεις. Η εξέταση που θεωρείται ως η πιο γρήγορη και αποτελεσματική για τη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος σε πρώιμο στάδιο είναι γνωστή ως αξονική τομογραφία (CT – Computed Tomography) χαμηλής δόσης.
Η αξονική τομογραφία, μας οδηγεί στην εντόπιση κάποιου ύποπτου ευρήματος (όγκος) το οποίο στη συνέχεια πρέπει να επιβεβαιωθεί μέσω μιας βιοψίας.
Η διάγνωση καρκίνου του παγκρέατος μπορεί να γίνει με έναν συνδυασμό των:
.
Οι ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο του παγκρέατος διαχωρίζονται σε 4 ομάδες (στάδια), βάσει του μεγέθους και της επέκτασης του καρκίνου τόσο στη περιοχή του παγκρέατος και γύρω από αυτό όσο και στο υπόλοιπο σώμα (μεταστάσεις).
Τι σημαίνει 1ο στάδιο καρκίνου του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του του παγκρέατος πρώτου σταδίου (αρχικό στάδιο καρκίνος στο πάγκρεας) αποκαλείται και τοπικός καρκίνος του παγκρέατος και είναι μικρός σε μέγεθος και περιορισμένος στο πάγκρεας.
Τι σημαίνει 2ο στάδιο καρκίνου του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του του παγκρέατος δεύτερου σταδίου έχει επεκταθεί έξω από το πάγκρεας, σε ιστούς που περιβάλλουν το πάγκρεας
Τι σημαίνει 3o στάδιο καρκίνου του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του παγκρέατος τρίτου σταδίου, αποκαλείται και τοπικά προχωρημένος καρκίνος του παγκρέατος και έχει επεκταθεί έξω από το πάγκρεας σε κοντινά μεγάλα αιμοφόρα αγγεία
Τι σημαίνει 4o στάδιο καρκίνου του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του παγκρέατος τέταρτου σταδίου (τελικό στάδιο καρκίνος στο πάγκρεας), αποκαλείται και μεταστατικός καρκίνος του παγκρέατος και παρουσιάζει επέκταση σε άλλα όργανα του σώματος, όπως τους πνεύμονες, το συκώτι, τον εγκέφαλο και τα οστά.
.
Σε γενικές γραμμές, το προσδόκιμο ζωής (διάρκεια ζωής ή χρόνος ζωής από τη διάγνωση και μετά) των ανθρώπων με καρκίνο παγκρέατος δεν είναι μεγάλο. Αυτό βέβαια τροποποιείται σε μεγάλο βαθμό ανάλογα με το στάδιο στο οποίο ανακαλύπτεται ο καρκίνος του παγκρέατος.
Στατιστικά όμως, η διάρκεια ζωής με καρκίνο στο πάγκρεας φαίνεται να είναι χαμηλότερη απ’ ότι στην πραγματικότητα. Αυτό συμβαίνει γιατί πλέον η ανάπτυξη νέων φαρμάκων και νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων γίνεται με τέτοια ταχύτητα ώστε πια είναι δύσκολο να καθοριστεί στατιστικά το προσδόκιμο ζωής για έναν καρκίνο στο πάγκρεας.
Παρόλα αυτά, η διάρκεια ζωής με καρκίνο στο πάγκρεας παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή σε σχέση με άλλους τύπους καρκίνου.
Η διάρκεια ζωής με καρκίνο στο πάγκρεας, μετράται στατιστικά με την 5ετή επιβίωση, δηλαδή πόσοι στους 100 ασθενείς θα βρίσκονται στη ζωή μετά από 5 χρόνια από τη διάγνωση.
Καρκίνος στο πάγκρεας προσδόκιμο ζωής
Στάδιο 1 και 2: Παρουσιάζει προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση περίπου 44%.
Στάδιο 3: Παρουσιάζει προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση περίπου 16%.
Μεταστατικός καρκίνος (4ο στάδιο – τελευταίο στάδιο) προσδόκιμο ζωής:
Ο καρκίνος του παγκρέατος σταδίου 4, παρουσιάζει στατιστικά πολύ περιορισμένο προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση περίπου 3%. Τα νούμερα αυτά όμως σίγουρα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς ένας ασθενής σταδίου 4 με μία μόνο μεταστατική εστία έχει τελείως διαφορετικό προσδόκιμο ζωής από ένα ασθενή με πολλαπλές μεταστατικές εστίες σε διάφορα όργανα ή για παράδειγμα όταν παρουσιάζεται υγρό στη κοιλιά (ασκιτική συλλογή) και ο καρκίνος του παγκρέατος επεκτείνεται στο περιτόναιο, το προσδόκιμο ζωής μπορεί να μειωθεί σημαντικά.
Ακόμα όμως και ένας ασθενής με πολλαπλές μεταστατικές εστίες σε διάφορα όργανα έχει τη δυνατότητα να ωφεληθεί σημαντικά από την χορήγηση νέων συστηματικών θεραπειών και τοπικών παρεμβάσεων (τοπικές θεραπείες, χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία).
Αν και δυστυχώς για τον καρκίνο παγκρέατος τελικού σταδίου τα “θαύματα” είναι σπάνια και είναι πολύ πιθανό η μάχη με τον καρκίνο να χαθεί, τα τελευταία χρόνια η εφαρμογή του συνδυασμού συστηματικής θεραπείας και τοπικών θεραπειών έχει τροποποιήσει σε μεγάλο βαθμό τα ποσοστά επιβίωσης επιμηκύνοντας σημαντικά τη διάρκεια ζωής των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό η διάρκεια του χρόνου ζωής να συνδυάζεται με μια καλή και αποδεκτή από τον ασθενή, ποιότητα της ζωής του
.
Ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο θα διαγνωστεί ένας καρκίνος παγκρέατος, η θεραπευτική του αντιμετώπιση πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιθετική από την αρχή της θεραπείας, καθώς αυτός ο τύπος καρκίνου έχει την τάση να δημιουργεί άμεσα μεταστάσεις, την ύπαρξη των οποίων δεν θα είμαστε σε θέση να επιβεβαιώσουμε κατά την αρχική διάγνωση.
Η θεραπεία για τον καρκίνο στο πάγκρεας έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, πολλές φορές προσφέροντας μεγάλο προσδόκιμο ζωής ακόμα και σε ασθενείς 4ου σταδίου. Αυτό οφείλεται κυρίως στις εξελίξεις της συστηματικής θεραπείας αλλά και στην βελτίωση των τεχνικών της χειρουργικής επέμβασης και των διαφόρων τοπικών θεραπειών.
Σε ότι αφορά τη συστηματική θεραπεία, φαίνεται πως ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα έχουμε με τη χημειοθεραπεία για τον καρκίνο του παγκρέατος.
“Σύμφωνα με τα νεότερα αποτελέσματα μιας πρόσφατης μελέτης από το Carver College of Medicine, The University of Iowa, Iowa City, IA, USA, όπως δημοσιεύθηκαν τον Νοέμβριο του 2024, φαίνεται πως η χορήγηση υψηλής δόσης ενδοφλέβιας Βιταμίνης C παράλληλα με τη χημειοθεραπεία, διπλασίασε το χρόνο επιβίωσης των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο παγκρέατος. Μια επιπλέον σημαντική παρατήρηση μέσα από τη μελέτη αυτή ήταν το ότι οι ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκε Βιταμίνη C παρουσίασαν σαφώς λιγότερες παρενέργειες από τη χημειοθεραπεία και επομένως ήταν σε θέση να υποβληθούν σε μεγαλύτερης διάρκειας θεραπεία”. Πρόκειται για μια μελέτη με εντυπωσιακά αποτελέσματα και παρά το γεγονός ότι πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσα από περισσότερες και μεγαλύτερες μελέτες, η χορήγηση υψηλής δόσης ενδοφλέβιας Βιταμίνης C πρέπει να ενσωματωθεί στη συνολική θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος.
Η ανοσοθεραπεία η οποία ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό μας σύστημα τα κύτταρα του οποίου στη συνέχεια θα αναγνωρίσουν και θα εξοντώσουν τον καρκίνο του παγκρέατος, έχει προς το παρόν περιορισμένη χρήση και αποτελεσματικότητα στη θεραπεία του καρκίνου στο πάγκρεας.
Περιορισμένη χρήση έχει επί του παρόντος και η στοχευμένη μοριακή θεραπεία η οποία σκοτώνει τον καρκίνο του παγκρέατος αναγνωρίζοντας και διορθώνοντας τις (πιθανές) γονιδιακές βλάβες που οδηγούν στην ανάπτυξη του καρκίνου.
Ο καρκίνος του παγκρέατος έχει πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές, όπως:
Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, κατά τη θεραπευτική αντιμετώπιση, θα χρησιμοποιηθεί ένας συνδυασμός αυτών των θεραπειών.