Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί ίσως τον τύπο καρκίνου με τις περισσότερες θεραπευτικές εξελίξεις, κυρίως λόγω της δυνατότητας που έχουμε πλέον να αναλύσουμε μοριακά το καρκινικό κύτταρο και να προσφέρουμε αυτό που αποκαλείται εξατομικευμένη στοχευμένη μοριακή θεραπεία και ανοσοθεραπεία
.
Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι μια ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό και ανάπτυξη μη φυσιολογικών κυττάρων στους ιστούς του πνεύμονα. Εάν δε θεραπευθεί άμεσα και σωστά, τα κύτταρα που πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα μπορούν να εξαπλωθούν και πέραν του πνεύμονα, είτε στα γειτονικά όργανα και ιστούς είτε σε άλλα απομακρυσμένα όργανα του σώματος, όπως συκώτι, οστά, εγκέφαλο μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται μετάσταση.
Η ασθένεια συνήθως ξεκινά όταν σε κάποιο κύτταρο παρουσιάζεται μια βλάβη σε ένα γονίδιο (δομική μονάδα του DNA). Αυτή η βλάβη μετατρέπει το κύτταρο από φυσιολογικό σε καρκινικό, δηλαδή δεν υπακούει πια σε κανένα κανόνα φυσιολογικής λειτουργίας με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζεται χωρίς περιορισμό, να δημιουργεί μια μάζα (όγκος) και να διαταράσσει την λειτουργία και την αρχιτεκτονική δομή του πνεύμονα.
.
Οι πνεύμονες στο σύνολό τους αποτελούνται από διάφορους τύπους κυττάρων, ο κάθε ένας με διαφορετική λειτουργία. Ανάλογα από τον τύπο του φυσιολογικού κυττάρου από το οποίο δημιουργείται το καρκινικό κύτταρο, χαρακτηρίζουμε ιστολογικά και τον τύπο του καρκίνου του πνεύμονα.
Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι μη-μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα.
Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ονομάζεται έτσι λόγω της μορφολογίας των καρκινικών κυττάρων κάτω από το μικροσκόπιο και συνήθως προκαλείται από το κάπνισμα ενώ είναι σπάνιος για κάποιον που δεν έχει καπνίσει. Αυτός ο τύπος καρκίνου του πνεύμονα, δυστυχώς, είναι ταχέως αναπτυσσόμενος και μπορεί να εξαπλωθεί πολύ γρήγορα.
.
.
Καρκίνος του πνεύμονα, ποιες είναι οι πρώτες ενδείξεις;
Καθημερινά βλέπουμε ανθρώπους που μας ρωτούν «πως θα καταλάβω αν έχω καρκίνο στον πνεύμονα;». Δυστυχώς, σε αρχικό στάδιο (μικρού μεγέθους και περιορισμένος στον πνεύμονα), ο καρκίνος του πνεύμονα δεν παρουσιάζει συμπτώματα και μπορεί να διαγνωστεί τυχαία με μια ακτινογραφία θώρακος ή αξονική τομογραφία θώρακος που πραγματοποιούνται για κάποιον άλλο λόγο ή στα πλαίσια του τακτικού ελέγχου που κάνουμε στους καπνιστές. Ένας καρκίνος του πνεύμονα που ανακαλύπτεται σε αρχικό στάδιο έχει πολλές πιθανότητες πλήρους ίασης και επομένως είναι ο επιθυμητός τρόπος διάγνωσής του.
Σε πιο προχωρημένο στάδιο μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα όπως:
Τα συμπτώματα καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες και τους άνδρες δεν διαφέρουν
.
Οι πρώτες ενδείξεις καρκίνου του πνεύμονα αφορούν συνήθως την εμφάνιση κάποιου συμπτώματος, όπως ενός επίμονου βήχα ή παρουσία αίματος στα πτύελα, το οποίο θα διερευνηθεί με απεικονιστικές εξετάσεις. Η εξέταση που θεωρείται ως η πιο αποτελεσματική για τη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο είναι γνωστή ως αξονική τομογραφία (CT – Computed Tomography) χαμηλής δόσης.
Η αξονική τομογραφία, μας οδηγεί στην εντόπιση κάποιου ύποπτου ευρήματος (όγκος) το οποίο στη συνέχεια πρέπει να επιβεβαιωθεί μέσω μιας βιοψίας.
Η διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να γίνει με έναν συνδυασμό των:
.
Οι ασθενείς που πάσχουν από μη μικροκυτταρικό καρκίνο στον πνεύμονα διαχωρίζονται σε 4 ομάδες (στάδια), βάσει του μεγέθους και της επέκτασης του καρκίνου τόσο στους πνεύμονες όσο και στο υπόλοιπο σώμα (μεταστάσεις).
Τι σημαίνει 1ο και 2ο στάδιο καρκίνου πνεύμονα;
Ο καρκίνος του πνεύμονα πρώτου και δεύτερου σταδίου αποκαλείται και τοπικός καρκίνος του πνεύμονα, είναι περιορισμένος στο εσωτερικό του πνεύμονα.
Τι σημαίνει 3o στάδιο καρκίνου πνεύμονα;
Ο καρκίνος του πνεύμονα τρίτου σταδίου, αποκαλείται και τοπικά προχωρημένος καρκίνος του πνεύμονα και παρουσιάζει μεγάλη επέκταση κυρίως στους λεμφαδένες του μεσοθωρακίου (ανάμεσα στους δύο πνεύμονες).
Τι σημαίνει 4o στάδιο καρκίνου πνεύμονα;
Ο καρκίνος του πνεύμονα τέταρτου σταδίου, αποκαλείται και μεταστατικός καρκίνος του πνεύμονα και παρουσιάζει επέκταση σε άλλα όργανα του σώματος, όπως τον εγκέφαλο, το συκώτι και τα οστά.
.
Οι ασθενείς που πάσχουν από μικροκυτταρικό καρκίνο στον πνεύμονα διαχωρίζονται σε 2 ομάδες (στάδια), βάσει του μεγέθους και της επέκτασης του καρκίνου τόσο στους πνεύμονες όσο και στο υπόλοιπο σώμα (μεταστάσεις).
.
Ανάλογα με το στάδιο του καρκίνου του πνεύμονα, το προσδόκιμο ζωής αλλάζει σε μεγάλο βαθμό. Στατιστικά όμως, η διάρκεια ζωής με καρκίνο στον πνεύμονα φαίνεται να είναι χαμηλότερη απ’ ότι στην πραγματικότητα. Αυτό συμβαίνει γιατί πλέον η ανάπτυξη νέων φαρμάκων γίνεται με τέτοια ταχύτητα ώστε πια είναι δύσκολο να καθοριστεί στατιστικά το προσδόκιμο ζωής για έναν καρκίνο στον πνεύμονα.
Παρόλα αυτά, η διάρκεια ζωής με καρκίνο στον πνεύμονα παραμένει χαμηλή σε σχέση με άλλους τύπους καρκίνου. Αριθμητικά, οι θάνατοι που οφείλονται σε καρκίνο του πνεύμονα είναι οι ίδιοι με εκείνους που οφείλονται στον καρκίνο του μαστού, τον καρκίνο του προστάτη και τον καρκίνο στο πάγκρεας μαζί.
Η διάρκεια ζωής με καρκίνο στον πνεύμονα, μετράται στατιστικά με την 5ετή επιβίωση, δηλαδή πόσοι στους 100 ασθενείς θα βρίσκονται στη ζωή μετά από 5 χρόνια.
Στάδιο 1 και 2: Παρουσιάζει μεγάλο προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση 60 με 90%.
Στάδιο 3: Παρουσιάζει μέτριο προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση 15 με 45%.
Μεταστατικός καρκίνος (4ο στάδιο – τελευταίο στάδιο) προσδόκιμο ζωής:
Ο καρκίνος του πνεύμονα σταδίου 4, παρουσιάζει στατιστικά πολύ περιορισμένο προσδόκιμο ζωής, με 5ετή επιβίωση 0 με 10%. Τα νούμερα αυτά όμως σίγουρα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς ένας ασθενής σταδίου 4 με μία μόνο μεταστατική εστία έχει τελείως διαφορετικό προσδόκιμο ζωής από ένα ασθενή με πολλαπλές μεταστατικές εστίες σε διάφορα όργανα ή για παράδειγμα όταν παρουσιάζεται υγρό στον πνεύμονα (πλευριτική συλλογή) το προσδόκιμο ζωής μπορεί να μειωθεί σημαντικά.
Ακόμα όμως και ένας ασθενής με πολλαπλές μεταστατικές εστίες σε διάφορα όργανα έχει τη δυνατότητα να ωφεληθεί σημαντικά από την χορήγηση ανοσοθεραπείας και στοχευμένης μοριακής θεραπείας.
Τα στατιστικά στοιχεία για τον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα είναι ιδιαίτερα απογοητευτικά.
Διάρκεια ζωής που αναφέρεται σε αυτόν τον τύπο καρκίνου του πνεύμονα είναι 12 με 16 μήνες για το περιορισμένου σταδίου και 7 με 11 μήνες για το εκτεταμένου σταδίου μικροκυτταρικό καρκίνο.
Και σε αυτόν τον τύπο καρκίνου όμως τα στατιστικά στοιχεία διαφέρουν από την πραγματικότητα και κυρίως μετά την ένταξη στις θεραπευτικές μας επιλογές, της ανοσοθεραπείας.
.
Η θεραπεία για τον καρκίνο του πνεύμονα (περιγράφεται αναλυτικά στο άρθρο “Θεραπεία του Μη Μικροκυτταρικού Καρκίνου του Πνεύμονα“) έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, πολλές φορές προσφέροντας ίαση ακόμα και σε ασθενείς 4ου σταδίου. Αυτό οφείλεται κυρίως στην προσθήκη της ανοσοθεραπείας και της στοχευμένης θεραπείας αλλά και στην βελτίωση των τεχνικών της χειρουργικής επέμβασης και των διαφόρων τοπικών θεραπειών.
Η ανοσοθεραπεία σκοτώνει τον καρκίνο του πνεύμονα ενεργοποιώντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα τα κύτταρα του οποίου στη συνέχεια θα αναγνωρίσουν και θα εξοντώσουν τον καρκίνο.
Εκτός από την ανοσοθεραπεία που ήδη εφαρμόζεται θεραπευτικά στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, βρίσκονται υπό εξέλιξη νεότερες κλινικές μελέτες που αφορούν νέους τύπους ανοσοθεραπείας και αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά τα ποσοστά επιβίωσης από το 2025 και μετά.
Η στοχευμένη μοριακή θεραπεία σκοτώνει τον καρκίνο του πνεύμονα αναγνωρίζοντας και διορθώνοντας τις γονιδιακές βλάβες που οδηγούν στην ανάπτυξη του καρκίνου.
Ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα έχει πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές, όπως:
Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα έχει σαφώς λιγότερες θεραπευτικές επιλογές και ανταποκρίνεται πολύ καλά στην χημειοθεραπεία, την ανοσοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.